Kamer: alles op alles zetten om DigiD-gegevens uit Amerikaanse handen te houden

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het demissionaire kabinet en straks een nieuw kabinet alles op alles zet om te voorkomen dat Nederlandse DigiD-gegevens in handen van de Amerikaanse overheid komen. Er zijn zorgen dat dat kan gebeuren door een ophanden zijnde overname van Solvinity, een bedrijf dat essentieel is voor de toegang tot DigiD.
In een technische briefing in de Kamer spreken Kamerleden vandaag met experts over de gevaren en risico’s. De VVD is zeer bezorgd dat de Amerikaanse overheid door de overname “een weg zou kunnen vinden tot gegevens” en mensen daarmee zou kunnen chanteren. GroenLinks-PvdA vindt dat minister Rijkaart van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk is voor de nationale digitale veiligheid en “met zijn vuist op tafel moet slaan”.
De Kamer is al langer bezorgd over de kwestie. Kamerleden kunnen bedrijven niet dwingen om af te zien van een overname, weet GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kathmann. Maar ze hoopt wel dat het kabinet alles uit de kast trekt. Het moet wat haar betreft niet zo ver komen dat “Trump met een druk straks onze digitale overheid kan uitzetten”.
Volgens VVD-Kamerlid Erkens moeten nu eerst de risico’s goed in kaart worden gebracht. Zonder een juridische garantie dat de Nederlandse data niet ingezien mogen worden in Amerika zou de deal niet mogen doorgaan, vindt hij. En als die overname toch plaatsvindt, moet onze overheid ervoor zorgen dat Solvinity niet meer verantwoordelijk is voor DigiD-activiteiten, aldus Erkens.
In november werd duidelijk dat het Amerikaanse IT-bedrijf Kyndryl op het punt staat eigenaar te worden van het cloud- en infrastructuurbedrijf Solvinity, waarvan DigiD gebruikmaakt. Het bedrijf levert de infrastructuur waar de gegevens van DigiD overheen gaan. Die digitale identiteit heeft iedereen nodig om gegevens uit te wisselen met bijvoorbeeld zorgverzekeraars, pensioenfondsen, de gemeente of de Belastingdienst.
Wat zijn de risico’s van een overname?
Het risico zit met name in de mogelijkheid dat door de overname de toegang tot diensten als DigiD geblokkeerd kan worden, zeggen deskundigen. Zo zou de Amerikaanse overheid aan Nederland sancties kunnen opleggen waaraan Amerikaanse bedrijven zich moeten houden. Zoiets gebeurde bijvoorbeeld toen president Trump ingreep bij het Internationaal Strafhof in Den Haag, waarna de hoofdaanklager geen toegang meer had tot zijn Microsoft-e-mailadres.
In het geval van Solvinity kan dat grote gevolgen hebben: mensen zouden dan niet meer kunnen inloggen met DigiD of op Mijnoverheid.nl.
Kathmann van GL-PvdA hoopt dat Solvinity nog op andere gedachten gebracht kan worden. Een andere mogelijkheid is dat de overheids-ICT-dienst Logius overstapt naar een ander bedrijf om mee samen te werken. Of dat de overheid haar best doet om een zogeheten gouden aandeel te kopen, waarmee we een vetorecht krijgen, aldus Kathmann.
Aan de formatietafel zijn de zorgen over digitale veiligheid ook een onderwerp: volgens D66-leider en aanstaand premier Jetten komt er in het nieuwe kabinet een “bewindspersoon die een heel specifieke verantwoordelijkheid krijgt voor digitale veiligheid”. Of deze persoon ook een eigen budget en meer zeggenschap krijgt dan vorige bewindspersonen met digitale veiligheid in de portefeuille kan hij nog niet zeggen. Jetten zegt wel dat een van de leden van het nieuwe kabinet “een duidelijke opdracht” zal krijgen.
Een meerderheid in de Kamer wil in elk geval versneld een debat over digitale veiligheid: dat debat zou nog voor het voorjaarsreces van half februari moeten plaatsvinden. Kathmann wil verdergaan dan wat Jetten nu zegt en zal pleiten voor een afzonderlijke minister voor digitale veiligheid met een eigen budget.
Verder maakt de Kamer zich zorgen over de vele overheidsinstanties die op Amerikaanse clouddiensten zitten. Dat wil de Kamer de komende jaren ook afbouwen, zodat ons land daarin zelfstandiger wordt.

Lees het hele verhaal via NOS Nieuws: Kamer: alles op alles zetten om DigiD-gegevens uit Amerikaanse handen te houden