'Hoge verkeersboete verkapte belasting, waarborg tegen oneigenlijk gebruik nodig'

De overheid moet stoppen met het verhogen van verkeersboetes en eerdere stijgingen terugdraaien. Verder zijn de verhogingen voor mensen die die boetes niet op tijd betalen “disproportioneel”. Dat staat in de eerste integrale evaluatie van de wet die de boetes nodig maakt.
Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC), dat de wet na 35 jaar onder de loep nam, vindt dat er waarborgen nodig zijn om verhogingen in de toekomst proportioneel te houden. Verschillende instanties deden eerder vergelijkbare oproepen. Zo vindt het Openbaar Ministerie de bedragen al jarenlang veel te hoog en kwam er recent nog kritiek van het CJIB, dat als taak heeft de boetes te innen.
Toch bleven de verkeersboetes hard stijgen, tegen alle adviezen in. Pogingen van de Tweede Kamer om de bedragen omlaag te krijgen, liepen op niets uit. Volgens het demissionaire kabinet is het geld hard nodig om de begroting rond te krijgen.
Verkapte belasting
Maar daar zijn verkeersboetes niet voor bedoeld, schrijven de onderzoekers in het vandaag verschenen rapport. Zij bekeken de effecten van de Wet Mulder, die de afhandeling van verkeersboetes regelt.
“De wet is bedoeld om boetes efficient te innen en de verkeersveiligheid te verbeteren, niet om geld op te halen. Daar hebben we andere middelen voor, namelijk belastingen”, aldus onderzoeker Oberon Nauta tegen de NOS.
Sinds 1994 zijn de boetebedragen met 220 procent gestegen, terwijl het leven in diezelfde periode ‘maar’ 70 procent duurder werd. Door steevast de schatkist aan te vullen met de opbrengst van verkeersboetes, is volgens het WODC sprake van “oneigenlijk gebruik van de wet”. Dat tast het vertrouwen in de overheid aan en leidt tot minder draagvlak voor verkeershandhaving, luidt de waarschuwing.
Wet Mulder
De ‘Wet Mulder’ werd in 1990 ingevoerd om verkeersboetes sneller en beter af te handelen. Voor die tijd kostte dat de politie, het OM en de rechtspraak veel tijd en werd lang niet altijd betaald.
Er kwamen standaardtarieven voor te hard rijden en andere overtredingen. Boetes mochten voortaan op kenteken worden uitgeschreven en niet meer alleen op naam, waardoor op grote schaal kon worden gehandhaafd met flitspalen en trajectcontroles.
Het idee was aanvankelijk dat de boetes laag moesten zijn omdat het ging om lichte overtredingen. Toen de wet inging, was de hoogste boete 150 gulden. Maar in de loop der tijd zijn de bedragen flink verhoogd. Inmiddels ligt het hoogste tarief op 524 euro (voor wie 29 kilometer te hard rijdt binnen de bebouwde kom).
Een ander kritiekpunt in het rapport zijn de extreme verhogingen voor wie niet op tijd betaalt. Eerst gaat het bedrag met de helft omhoog, daarna wordt het nog eens verdubbeld. Een boete van 250 euro loopt zo op naar 750 euro.
Deze maatregel is een stevige stok achter de deur om vooral op tijd te betalen. Maar wie dat niet kan, loopt volgens het rapport risico om in de schulden te raken. Hoewel er betalingsregelingen mogelijk zijn, komen sommige mensen in financiele problemen door de verhogingen.
“Die staan niet meer in verhouding tot de overtreding”, zegt onderzoeker Nauta. Hij pleit ervoor om de boetes met bijvoorbeeld een kwart te verhogen als er niet wordt betaald. Volgens het WODC-rapport is er eerder wel nagedacht over minder forse verhogingen, maar worden ook die niet doorgevoerd omdat daarmee gaten ontstaan in de rijksbegroting.
Weinig bezwaar
De inmiddels 35 jaar oude Wet Mulder zelf werkt overigens naar behoren, zeggen de onderzoekers. Politie, OM en rechters hebben minder werk aan verkeerszaken en de boetes worden daadwerkelijk geind.
Jaarlijks worden zo’n acht miljoen verkeersboetes afgehandeld zonder dat er een rechter naar hoeft te kijken. Tegen minder dan 1 procent van de boetes wordt bezwaar aangetekend. Maar liefst 93 procent van de boetes wordt uiteindelijk betaald.

Lees het hele verhaal via NOS Nieuws: 'Hoge verkeersboete verkapte belasting, waarborg tegen oneigenlijk gebruik nodig'