Artsen schrijven meer afslankmedicatie voor aan obesitaspatienten

Huisartsen schrijven steeds vaker afslankmedicatie voor. Het gaat om bijna een verdubbeling ten opzichte van 2024, blijkt uit cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen.
Naar schatting gebruiken nu ruim 80.000 mensen middelen als Ozempic en Wegovy om af te vallen. Deze medicijnen werden tot nu toe alleen voorgeschreven aan mensen met diabetes.
De stijging is vooral te danken aan de aangepaste richtlijn van huisartsen voor obesitas. Daarin is het gebruik van de medicatie vorig jaar opgenomen.
Onvoldoende effect
De medicijnen zijn vooral een uitkomst voor mensen die het op andere manieren niet lukt om af te vallen. “Maar je krijgt het niet zomaar, er zijn strikte criteria voor. Artsen moeten eerst altijd kijken wat de oorzaak is”, zegt internist en hoogleraar obesitas Liesbeth van Rossum verbonden aan het Erasmus MC in Rotterdam.
Daarnaast moeten mensen voor de vergoeding altijd minimaal een jaar een RIVM-leefstijlprogramma doen, dat onvoldoende effect heeft. “Daarna moet je nog door het dat programma”, zegt Van Rossum. “En dan verschillen de criteria nog per middelen. Het is niet zomaar even om een medicijn vragen.”
Belangrijk voor patienten is ook dat ze het middel heel langzaam opbouwen en onder begeleiding van een arts gebruiken. “Als je het zelf online bestelt, bouw je het vaak veel te snel op en kun je het verkeerd aanpakken”, zegt Van Rossum.
Duw in de rug
De afslanktabletten en prikpennen zijn in 2015 goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), maar kwamen pas in 2020 in aanmerking voor vergoeding, zegt Van Rossum. “In 2023 was er door artsen en paramedici al een richtlijn opgesteld, en kort daarna zagen we een stijging.” Nu het in de richtlijnen is opgenomen, is het voor huisartsen standaard geworden.
Huisarts Bas van Houweling schrijft de afslankmiddelen voor. “Mensen zitten in tranen tegenover je omdat ze eindelijk gewicht verliezen en hun obesitas zien afnemen”, zegt hij. Het is een dankbare vorm van zorg.” Hij krijgt een tot twee patienten per week in de spreekkamer die erom vragen. “Ook omdat er zoveel aandacht voor is in de media.”
Bij patienten die de medicatie gebruiken ziet hij de effecten heel goed. “Die patienten krijgen een flinke duw in de rug.”
Food noise
Obesitas is een complexe chronische ziekte die door een combinatie van factoren moeilijk te behandelen is, zegt Van Rossum. “De middelen grijpen in op processen die bij obesitas verstoord zijn in het lichaam. Zo werken de tabletten op bepaalde hersendelen die belangrijk zijn voor beloning, waardoor de cravings verminderen. Daardoor wordt het makkelijker om gezonder te leven.”
En de prikpennen bootsen de darmhormonen na die vrijkomen na een maaltijd. “Die geven normaal een vol gevoel, maar bij obesitas is dat verstoord. Dan lopen mensen rond met food noise.” Dat is de indringende gedachte dat je iets moet eten, terwijl je vol zit. “De middelen ondersteunen bij gezonde leefstijl.”
Geen quick fix
Het idee dat afslankmedicijnen een quick fix zijn, klopt niet. Van Rossum: “Je moet echt je leefstijl duurzaam veranderen en dit is een hulpmiddel erbij. Je moet het zien als een electrische fiets: je moet zelf trappen, maar je lichaam wordt gefaciliteerd.”
Mensen met obesitas moeten ervan uitgaan dat ze het afslankmiddel chronisch moeten gebruiken. Bij obesitas is het vetweefsel chronisch licht ontstoken. De ontstekingen worden wel minder, maar de ziekte gaat niet weg”, zegt Van Rossum.
Recent is onderzocht dat een kleine groep mogelijk kan afbouwen en stoppen, zoals ook in de huisartsenrichtlijnen staat. “Maar over het algemeen geldt: als je weer stopt, kom je aan.”

Lees het hele verhaal via NOS Nieuws: Artsen schrijven meer afslankmedicatie voor aan obesitaspatienten